تیپ و مدل‌های شخصیتی

از شخصیت های غیرعادی و درونگرا گرفته تا شخصیت های پرهیاهو و جسورانه ، شخصیت انسان امری پیچیده به شمار می رود و در افراد مختلف نیز متفاوت است. شخصیت در واقع به الگوهای متمایز فکری ، احساسی و رفتاری فرد اشاره دارد که ترکیبی از گرایش ها و تمایلات ذاتی و عوامل و تجربیات محیطی باعث ایجاد آن می شوند. اگرچه شخصیت می تواند در طول زندگی فرد تغییر کند ، اما ویژگیهای اصلی شخصیتی دردوران بزرگسالی تقریبا ثابت باقی می مانند.

کاراکترهای بسیاری وجود دارند که به روش های مختلفی می توانند با یکدیگر ترکیب شوند و انسان از زمانی که بقراط و سایر دانشمندان یونان باستان چهار مزاج شخصیتی اصلی را معرفی کرده اند ، در تلاشند تا راهی برای طبقه بندی شخصیت های انسانی پیدا کنند. اکثر روانشناسان امروزه با توجه به پنج شخصیت اصلی به توصیف شخصیت افراد می پردازند که در اصطلاح پنج عامل بزرگ(Big Five) شخصیتی نامیده می شوند، استقبال از تجربه ، روان‌رنجوری، برون‌گرایی، سازگاری و وظیفه‌شناسی و در مدل جدیدتری تحت عنوان هگزاکو ، صفت صداقت-فروتنی نیز به عنوان ویژگی اصلی ششم در این دسته بندی جای گرفته است.

در سایت peopletypes سعی می‌کنیم تا با ترجمه مقاله از معتبرترین سایت‌های جهان شما را با ابعاد مختلف علوم پیرامون شخصیت شناسی و تست‌های شخصیت شناسی آشنا کنیم.

نوع شخصیت من کدام است؟

ایده دسته بندی شخصیت انسان ها به تیپ های مختلف ایده نسبتاً گسترده و رایجی است. به عنوان مثال ، بسیاری از افراد شخصیت “تیپ A” را با صفت هایی مانند نظم ، سختگیری ، رقابت جوی و اضطراب مرتبط می دانند. با این وجود از لحاظ تجربی حمایت زیادی از این ایده نشده است. حتی میزان درستی تیپ های شخصیتی ارائه شده در آزمون شخصیت شناسی مایرز-بریگز (MBTI) نیز توسط دانشمندان به چالش کشیده شده است.

روانشناسانی که شخصیت انسان ها را مورد مطالعه قرار می دهند ، معتقدند که چنین آزمون هایی که هدفشان تشخیص نوع شخصیت افراد است ، معمولاً بیش از حد ساده بوده و حتی نمی توان از طریق آنها توضیحاتی ساده در رابطه با تفاوت های میان فردی ارائه داد. در واقع ، این نوع ارزیابی ها وابسته به چارچوب هایی مانند پنج عامل بزرگ شخصیتی هستند. در مدل پنج عامل بزرگ ، شخصیت هر فرد به زنجیره ای از صفت مرتبط می شود که در مقایسه با سایر افراد ، ممکن است شدت یک صفت مانند برونگرایی و یا سازگاری کم و یا زیاد باشد و یا میان جنبه های خاص شخصیتی افراد تفاوت هایی وجود داشته باشد ( مثلا از جنبه شجاعت و یا مهربانی). ترکیبی از سطوح مختلف از صفات یک فرد، شخصیت وی را تشکیل می دهند.

برای ارزیابی این تفاوت های فردی ، آزمونهای شخصیتی مختلفی ایجاد شده است. به کمک این آزمون ها افراد می توانند مشخص كنند كه کدام ویژگی های فکری و رفتاری موجود در آزمون نشان دهنده گرایشات درونی آنهاست. به کمک پاسخ های ارائه شده ، می توان به بررسی “نوع شخصیت” افراد (مانند آزمون MBTI) و مقایسه نتایج شرکت کنندگان (از جنبه پنج عامل بزرگ شخصیتی و سایر معیارهای شخصیتی) در آزمون پرداخت.

چرا شخصیت مهم است؟

روانشناسی شخصیتی با روشهای مختلف سازماندهی ، سنجش و درک تفاوتهای فردی به افراد کمک می کند تا خود را بهتر درک کرده و به آسانی به تفاوت های خود و دیگران پی ببرند. اما جزئیات مربوط به شخصیت افراد چیزی فراتر از تصورات ذهنی یک فرد از خود است.

گرایشات فکری و رفتاری که مفاهیمی مانند پنج عامل بزرگ شخصیتی را ایجاد می کنند ، به خصوصیات و اهدافی که از طریق آنها افراد مردم مختلف جامعه را با یکدیگر مقایسه می کنند، مربوط می شوند. این موارد شامل تفاوت در موفقیت های فردی، سلامتی ، سطح رفاه و میزان سازگاری افراد با یکدیگر می شود. به نظر می رسد حتی خطر مرگ نیز تا حدودی با تفاوت در ویژگی های شخصیتی ارتباط دارد.

شخصیت به حوزه بهداشت روان نیز مرتبط می شود: درمانگران حرفه ای برای تشخیص و معالجه بیماران خود از لیستی از اختلالات شخصیتی (از جمله اختلالات و گرایشات آسیب زا) کمک می گیرند. از میان اختلالاتی که اکثرا روانپزشکان و روانشناسان بالینی از آنها استفاده می کنند می توان به اختلال شخصیت خودشیفته ، اختلال شخصیت مرزی و اختلال شخصیت ضد اجتماعی نام برد که معمولاً مورد بحث و گفت و گوی روانپزشکان و روانشناسان می باشد و این در حالی است که راهنمای اصلی تشخیصی  (DSM) در مجموع شامل 10 اختلال شخصیتی می شود.

شخصیت چگونه در افراد شکل می گیرد؟

اینکه شخصیت یک فرد به مرور زمان به چه میزان دچار تغییر می شود و چرا افراد به دنبال رشد و توصعه شخصیت خود هستند جزو مهم ترین پرسش های حوزه روانشناسی شخصیت به شمار می روند. علم به برخی از این سوالات پاسخ هایی را ارائه داده است ، اما هنوز هم برای پیدا کردن پاسخی به این سوالات نیاز به بحث و بررسی بسیار بیشتری است.

ژنتیک تا حدی باعث ایجاد تفاوت در ویژگی های شخصیتی افراد می شود ، اما عوامل دیگر نیز قطعاً در این امر نقش دارند. طیف وسیعی از نظریه های شخصیتی برای توضیح شخصیت افراد و اینکه چرا افراد در طول زمان در خود نوعی شخصیت خاص را پرورش می دهند، ارائه شده است. شکل گیری برخی از ویژگی های شخصیتی بیشتر به عوامل بالقوه غیر ژنتیکی مربوط می شوند ، مانند نقش های اجتماعی جدیدی که خود شخص آنها را انتخاب می کند(مانند نقش همسری ، مادر و یا پدری)

با وجود ثبات کلی ، شخصیت یک فرد می تواند در طولانی مدت تا حد قابل توجهی دچار تغییر شود.به عنوان مثال بررسی های انجام شده بر روی نمرات آزمون های شخصیتی نشان می دهد که با افزایش سن علائم مرتبط با بلوغ (از جمله افزایش حساسیت های اجتماعی) نیز در افراد افزایش پیدا می کند. با این وجود با تلاش فراوان می توان به شکلی آگاهانه باعث تغییر جنبه های شخصیتی یک فرد شد.

آزمون های شخصیتی

روانشناسی شخصیتی به افراد کمک می کند تا به شناخت و درک بهتری از خود و کسانی که با آنها در ارتباط هستند ، دست پیدا کنند. آزمون های شخصیتی که معمولا به صورت یک پرسشنامه ارائه می شوند، به منظور دست یابی افراد به این هدف مهم ، ابزارهایی در اختیار آنها قرار می دهند.این آزمون های شخصیتی در تحقیقات علمی نیز مورد استفاده قرار می گیرند که به کمک آنها می توان به چگونگی سازگاری میان ویژگی های شخصیتی مختلف افراد با سایر جنبه های زندگی آنها پی برد.

آزمون های شخصیتی “آزمون هایی” هستند که هیچ پاسخی درست و یا غلطی برای سوالات آنها وجود ندارد. و بهترین آزمون های شخصیتی آزمون هایی هستند که در آنها قبولی و یا مردودی معنایی ندارد ، افراد را به دسته های مختلف تقسیم بندی نمی کنند اما در عوض بسته به نوع مقایسه افراد با سایرین ، زنجیره ای از صفات فردی را به آنها نسبت می دهند.

نحوه عملکرد آزمون های شخصیتی معتبر به چه شکل است؟

آزمون های شخصیتی بی شماری وجود دارد. حتی مجموعه ای از صفات کاملاً ثابت مانند پنج عامل بزرگ شخصیتی را می توان با استفاده از چند پرسشنامه مختلف ارزیابی کرد ولی با این حال تمام آزمون های شخصیتی معتبر از لحاظ علمی دارای ویژگی های مشترکی هستند.

شرکت کنندگان در آزمون معمولاً باید به مطالعه یک سری موارد بپردازند که به کمک آنها می توان به توصیف شخصیت افراد پرداخته و شدت برخی از صفات را در فرد تعیین کرد. این آزمون ها ممکن است شامل ۱۰ تا چند صد سوال (آزمون های طولانی تر نتایج قابل اطمینان تری را ارائه می دهند) شوند و ممکن است برای پاسخ به برخی از سوالات تنها از یک کلمه استفاده کنیم و یا در مواردی نیز برای پی بردن به ماهیت صفات یک فرد به توصیفی کامل از آن فرد نیاز داشته باشیم.

به عنوان مثال ، نسخه دوم پنج عامل بزرگ شخصیتی شامل موارد زیر می شود که می توان با استفاده از آنها و ده ها مورد دیگر به ارزیابی ويژگی های مرتبط با پنج عامل بزرگ شخصیتی پرداخت.

  • پیچیدگی ، دارای تفکری عمیق است. (گشودگی)
  • قابل اعتماد بودن، همیشه می توان روی او حساب کرد. (وظیفه شناسی)
  • پرحرف است. (برون گرایی)
  • دلسوز و مهربان است. (سازگاری)
  • احساسات خود را کنترل می کند. (ثبات عاطفی / روان رنجوری)

هنگامی که نمرات مربوط به آیتم های مختلف جمع شوند ، می توان با استفاده از آنها به مقایسه نمرات افراد و بررسی نمرات میانگین سایر شرکت کنندگان در آزمون پرداخت.و بدین ترتیب ، می توان به عنوان مثال متوجه شد که نمرات آنها از نظر ويژگی های گشودگی نسبت به تجربه های جدید ، وظیفه شناسی و سازگاری بالاتر، از نظر ویژگی برونگرایی پایین تر و از نظر ویژگی روان رنجوری و یا سایر صفات پیش بینی شده در آزمون ، بسیار بالاتر از حد متوسط ​​هستند.

در حالی که آزمونهایی مانند BFI-2 که به بررسی پنج عامل بزرگ شخصیتی می پردازند ، نسبت به سایر آزمون ها جامع تر هستند و تصویری گسترده را از شخصیت افراد ارائه می دهند ، آزمون های بسیاری نیز وجود دارد که برخی از آنها مانند آزمون سنجش شخصیت خودشیفته تنها بر یک ویژگی خاص تمرکز دارند.در سایر آزمون های شخصیتی ، مانند چک لیست روانشناسی خرگوش ، به جای اینکه فرد خود به سوالات پاسخ دهد ، آزمون از طریق مصاحبه با یک متخصص حرفه ای انجام می شود.

آزمون های شخصیتی پرکاربرد

در زیر می خواهیم به معرفی برخی از شناخته شده ترین و پرکاربرد ترین آزمون های شخصیتی بپردازیم. به بسیاری از این آزمون ها “پرسشنامه” گفته می شود که نشان دهنده مجموعه سوالاتی است که فرد باید به آنها پاسخ دهد ، هر یک از این آزمون ها به ویژگی های شخصیتی خاصی مربوط می شوند. این ابزارهای ارزیابی شخصیتی در زمینه های مختلفی، از مطالعات روانشناسی گرفته تا ارزیابی کارمندان یک مجموعه، مورد استفاده قرار می گیرند. نکته مهم اینجاست که برخی از آنها پشتوانه علمی بالتری نسبت به سایر آزمون ها دارند.

پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیتی ۲(BFI-2) : آخرین نسخه از آزمون ارزیابی خصوصیات مرتبط با پنج عامل بزرگی شخصیتی می باشد که شامل پنج خصوصیت برون گرایی ، سازگاری، وظیفه شناسی، هیجان پذیری منفی و روشنفکری و همچنین جنبه های مختلف مربوط به آنها می شود. این آزمون بیشتر در تحقیقات روانشناسی به کار گرفته می شود و البته می توان از آن به منظور ارزیابی افراد نیز استفاده کرد.

آزمون NEO PI-R : نسخه تجدیدنظر شده از آزمونی است که نام آن برگرفته شده از حروف ابتدایی ۳ عامل از پنج عامل اصلی بزرگ شخصیتی یعنی روان رنجوری ، برون گرایی و گشودگی نسبت به تجربه های جدید می باشد. این آزمون همچنین به ارزیابی ویژگی های شخصیتی سازگاری و وظیفه شناسی و ۳۰ خصوصیت دیگر می پردازد و کاربرد آن در تحقیقات روانشناسی می باشد.

پرسشنامه HEXACO-PI-R : نسخه تجدیدنظر شده ای آزمون HEXACO می باشد که برای ارزیابی شش بعد شخصیت مورد استفاده قرار می گیرد که با پنج عامل بزرگ شخصیتی و بعلاوه عامل ششم یعنی صداقت-فروتنی مطابقت دارند. این آزمون در تحقیقات روانشناسی به کار گرفته می شود و البته می توان از آن برای ارزیابی شخصی افراد نیز استفاده کرد.

آزمون شخصیتی چند مرحله ای مینه سوتا (MMPI) : در اصل برای ارزیابی علائم مرتبط با بیماری های روانی و ویژگی های ناسازگار شخصیتی استفاده می شود.آخرین نسخه آن یعنی آزمونMMPI-2-RF  شامل مقیاس های برای ارزیابی ويژگی هایی مانند پرخاشگری ، جامعه گریزی ، شک به خود و سایر مشکلات خاص می شود و همچنین می توان آن را برای ارزیابی طیف وسیعی از صفات نیز به کار برد.از MMPI می توان برای تحقیقات و در برنامه هایی مانند مراقبت های بهداشت روان ، ارزیابی های روانپزشکی و سنجش افراد برای مشاغل ایمنی عمومی استفاده کرد.

چک لیست بازبینی شده روانشناسی خرگوشی (PCL-R) : ابزاری است که در مراکز روانپزشکی برای ارزیابی صفات روان پریشانه مانند تکانشگری و عدم پشیمانی از جرم مجرمان جنایی و سایر مجرمان مورد استفاده قرار می گیرد. برخلاف سایر آزمونهای شخصیتی که افراد خود به سوالات پاسخ می دهند ، این آزمون از طریق مصاحبه با یک متخصص روانشناس بالینی انجام می شود.

آزمون PPI-R : نسخه تجدیدنظر شده ی آزمون شخصیت روانپریش می باشد که مانند چک لیست خرگوشی برای ارزیابی شدت صفات روان پریشانه افراد طراحی شده است ، اما مخاطب آن افراد غیر مجرم بوده و نتایج آن از بر اساس پاسخ های فرد به سوالات آزمون مشخص می شود.

پرسشنامه شخصیت خودشیفته (NPI): که برای ارزیابی میزان خودشیفتگی فرد به کار می رود و اغلب کاربردی تحقیقاتی دارد ، اگرچه می توان از آن برای ارزیابی های شخصی نیز استفاده کرد. با توجه به معیارهای DSM-5، این آزمون برای تشخیص اختلال شخصیت خودشیفته استفاده نمی شود.

پرسشنامه شخصیت هوگان (HPI) که براساس مدل پنج عامل بزرگ شخصیتی ایجاد شده که برای ارزیابی نحوه عملکرد کاندیداهای شغلی جدید در یک مجموعه کاری در نظر گرفته شده است و افراد بر اساس مولفه های های کاری مانند جاه طلبی ، اجتماعی بودن و حساسیت میان فردی مورد ارزیابی قرار می گیرند.

آزمون شخصیت مایرز–بریگز (MBTI) که در آن به هر فرد یک “تیپ” شخصیتی منحصر به فرد اختصاص داده می شود که نتایج آزمون به صورت کدی متشکل از ۴ حرف در اختیار فرد قرار می گیرد: برونگرایی (E) یا درونگرایی (I). حسی (S) یا شهودی (N) ؛ منطقی (T) یا احساس (F) ؛ و قضاوتی (J) یا ادراکی (P). افراد با پاسخ دادن به سؤالات پرسشنامه، از میان ۱۶ تیپ شخصیتی(مانند ISFP یا ENTJ) می توانند نوع شخصیت خود را پیدا کنند. عمده استفاده این آزمون در امور مربوط به کسب و کار مانند ارزیابی کارمندان در محل کار و یا در سمینارها می باشد و نسخه های غیر رسمی آن نیز به منظور استفاده های شخصی در دسترس افراد قرار می گیرند، گرچه اغلب دانشمندان بر این باورند که این آزمون دارای محدودیت هایی می باشد ، از جمله اینکه این آزمون مسئله تفاوت های شخصیتی میان افراد را بیش از حد ساده جلوه می دهد.

آزمون دیسک (DISC) نامی است که به مجموعه ای از ارزیابی های شخصیتی داده می شود که در آن یک تیپ شخصیتی و یا ترکیبی از چند تیپ شخصیت را به فرد مورد نظر اختصاص می دهد: تسلط (D) ، تأثیر (I) ، ثبات (S) و وظیفه شناسی (C). مانند آزمون مایرز–بریگز، این آزمون نیز برای پی بردن به تفاوتهای فردی افراد در سازمان ها مورد استفاده قرار می گیرد اما در کل امروزه چندان مورد علاقه روانشناسان حوزه شخصیت شناسی نیست.

آزمون تشخیص شخصیت انیاگرام(Enneagram) که به توصیف مدل شخصیتی افراد بر اساس ۹ تیپ شخصیتی اصلی و فرعی به نام “بال” می پردازد. در حالی که کاربرد انیاگرام بیشتر در زمینه های تجاری و معنوی(غیر مادی) است ، بنابراین فاقد پشتوانه تجربی بوده و به ندرت توسط روانشناسان حوزه شخصیت شناسی مورد استفاده قرار می گیرد.

کدام تست های شخصیتی بهتر است؟

هر تست شخصیتی می تواند برای افراد مختلف سرگرم کننده و جذاب باشد. اما از منظر علمی ، ابزارهایی مانند پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیتی (و سایر آزمون های مبتنی بر آن) و آنهایی که دانشمندان حوزه روانشناسی از آن استفاده می کنند، مانند MMPI احتمالاً قابل اطمینان ترین و معتبرترین نتایج را ارائه می دهند. مسئله ای که بسیاری از این آزمون ها را از هم متمایز می کند ، مسئله امتیاز دهی دقیق تر است.قطعا آزمون هایی مانند مایرز–بریگز برای تعیین “تیپ” شخصیتی افراد مورد استفاده قرار می گیرند ، اما نمی توان از طریق آن با اطمینان کامل به خصوصیت های فردی عنوان مثبت و یا منفی را اطلاق کرد و تحقیقات نشان می دهد که خصوصیات انسانی بیشتر شبیه یک طیف هستند که ابتدا و انتهای آن به خوبی مشخص است.

آیا آزمون شخصیتی وجود دارد که بدون نقص و کامل باشد؟

در حالی که با ارزیابی پنج (و یا شش) عامل شخصیتی پیشنهادی می توان به نمایی نسبتاً جامعی و دقیق از شخصیت افراد دست یافت ولی این ارزیابی ها نیز دارای محدودیت هایی هستند. تحقیقات نشان می دهد که ممکن است نتایج این آزمون در خارج از کشورهای غربی و صنعتی زیاد دقیق نباشد و یا ممکن است عوامل شخصیتی اصلی به طور یکسان در همه جای جهان بروز پیدا نکنند.

فهرست